Henry Fonda

Henry James Fonda
° 
16/05/1905
Grand Island
Nebraska
Verenigde Staten
+  
12/08/1982
Biografie: 

Hij was pas zes maand toen de ganse familie Fonda verhuisde van de omgeving van New York naar Omaha waar zijn vader een drukkerij opstartte.  Henry Fonda had de bedoeling om voor een krant te gaan schrijven en ging zich precies daarom inschrijven aan de Universiteit van Minnesota afdeling journalistiek. Na twee jaar hield hij het voor bekeken en werd loopjongen bij een kredietmaatschappij.

In 1925 kreeg hij de vraag van een familiekennis - de moeder van de toen 1-jarige Marlon Brando (!) - om de hoofdrol te vertolken in een stuk dat in première zou gaan in de Shouwburg van Omaha.  Henry Fonda gaf zijn baan op en bleef drie jaar verbonden aan het plaatselijke toneelgezelschap.  Met als extra vergoeding een klein salaris omdat hij tevens de assistent was van de Directeur.  In 1928 kwam hij in contact met een groep beginnende toneelspelers die tijdens hun zomervakantie hun eigen toneelvereniging wilden opstarten.  Toenmalige groepsleden : Joshua Logan en Myron McCormick, in een latere fase kwamen daar ondermeer Margaret Sullavan, Mildred Natwick en James Stewart bij.

Bij de University Players vetolkte hij hoofdrollen in stukken waarin Margaret Sullavan ook te zien was.  Dat zou overigens in 1931 zijn eerste echtgenote worden (er volgden later nog vier huwelijken !) maar niet voor lang, het paar scheidde al in 1933.  We schrijven 1934 als Fonda een belangrijke rol op Broadway te pakken had in een eerste versie van 'New Faces', gevolgd door een rol in 'The Farmer Takes a Wife'. Het jaar daarna al trok hij naar Hollywood waar hij de rol speelde in de filmversie.  Daar deelde hij een tijd een appartement met James Stewart, nog een opkomende ster in die tijd.

Belangrijke rollen in deze beginperiode waren die (als John Fords eerste keuze) in "Young Mr. Lincoln" waar hij een rol van de stereotiepe Amerikaanse held neerzette.  Maar ook die In "The Grapes of Wrath" waar hij de rol vertolkte van de man in de straat die opkomt en zich verzet tégen de onderdrukking.  Eerlijkheid en integriteit waren belangrijke elementen voor Henry Fonda in het kiezen van zijn filmrollen, bijvoorbeeld die van Sheriff, Presidentskandidaat, jurylid, enz...

Het komedie-filmgenre was hij dan weer minder genegen : zijn rol van slangenexpert in "The Lady Eve" met ondermeer Barbara Stanwyck was hier een uitzondering op, andere komedies : "The Male Animal" en "The Magnificent Dope".  Een ook al bijzonder zijsprongetje was toen hij de rol van inslechte moordenaar vertolkte in "C'era una volta il West".

In 1936 trouwde Henry Fonda met Frances Seymour Brokaw, uit hun huwelijk ontsproten zoals dat dan heet twee kinderen : Jane en Peter Fonda die in de jaren '60 ook al twee filmsterren werden.  En het acteren werd zelfs nog een generatie verder gezet : Bridget Fonda, dochter van Peter Fonda werd ook al actrice.  Het huwelijk tussen Fonda en Brokaw kende een dramatisch einde toen ze in 1950 zelfmoord pleegde in de instelling waar ze verbleef na een zenuwinzinking.  Na nog twee huwelijken huwde Henry Fonda in 1966 dan met Shirlee Adams, een gewezen stewardess in de luchtvaart, meteen ook zijn vijfde en laatste huwelijk.

In 1942 sloot Fonda zich aan bij de Amerikaanse Marine en werd uitgestuurd naar de Stille Oceaan.  Als Luitenant kreeg hij een 'Bronze Star' én een Presidentiële onderscheiding.

Toen hij na de oorlog naar Hollywood terugkeerde beïnvloedde zijn ervaingen in het leger overduidelijk de keuze van zijn filmrollen : "My Darling Clementine" van John Ford, "Fort Apache" en natuurlijk "The Long NIght" van Anatole Litvak.

Zijn grootste succes op de toneelplanken kwam er in 1948 toen hij in New York gedurende drie jaar de titelrol vertolke in het Broadway-stuk "Mister Roberts".  HIj deed het overigens ook nog eens over in de filmversie van het toneelstuk.  Een ander belangrijk theaterstuk uit die periode was natuurlijk 'The Caine Mutiny Court-Martial'.

Vanaf de jaren '50 was Fonda zowel in toneelstukken te zien als in langspeelfilms, tot grote tevredenheid van zijn fans overigens.  Maar ook op televisie kon je de acteur zien, zoals in 'The Deputy' bijvoorbeeld, een televisieserie die te zien was van 1959 tot 1961.  Of in de tv-serie 'The Smith Family' (1971-1972).  Maar ook in televisiefilms : "The Red Pony" en "Clarence Darrow" bijvoorbeeld.

In 1978 kreeg Henry Fonda de prestigieuze 'Life Achievement Award' van het Amercan Film Institute.

In 1981, slechts enkele maanden voor zijn dood, kreeg Fonda een Academy Award/Oscar voor zijn rol van onverzorgde, slonzige tachtiger in "On Golden Pond".  Tijdens de opnames van de film (1980) had hij al een ere-Academy Award gekregen bij wijze van eerbetoon aan zijn kunnen en carrière.

Filmografie : 

1
On Golden Pond     1981
Langspeelfilm
Drama
Regie : Mark Rydell
Personage : Norman

2
Meteor     1979
Langspeelfilm
Drama
103 minuten
Regie : Ronald Neame
Personage : De President

3
City on Fire     1979
Langspeelfilm
Drama
Regie : Alvin Rakoff
Personage : Brandweercommandant Risley

4
The Swarm     1978
Langspeelfilm
Actie
116 minuten
Regie : Irwin Allen

5
Midway (1976)     1976
Langspeelfilm
Oorlog
132 minuten
Regie : Jack Smight

6
Ash Wednesday     1974
Langspeelfilm

99 minuten
Regie : Larry Peerce

7
My name is Nobody     1973
Langspeelfilm
Western
Regie : Tonino Valerii

8
Sometimes a Great Notion     1971
Langspeelfilm
Drama
114 minuten
Regie : Paul Newman

9
Too Late The Hero     1970
Langspeelfilm
Actie
133 minuten
Regie : Robert Aldrich

10
Once Upon a Time in the West     1968
Langspeelfilm
Western
Regie : Sergio Leone
Personage : Frank
11 The Boston Strangler     1968
Langspeelfilm
Thriller
Regie : Richard Fleischer
12 Fail Safe     1964
Langspeelfilm
Drama
111 minuten
Regie : Sidney Lumet

13
How The West Was Won     1962
Langspeelfilm
Western
155 minuten
Regie : Henry Hathaway

14
The Longest Day     1962
Langspeelfilm
Oorlog
180 minuten
Regie : Ken Annakin

15
12 Angry Men (1957)     1957
Langspeelfilm
Drama
Regie : Sidney Lumet

16
The Tin Star     1957
Langspeelfilm
Western
93 minuten
Regie : Anthony Mann

17
Mister Roberts     1955
Langspeelfilm
Drama
123 minuten
Regie : John Ford

18
My Darling Clementine     1946
Langspeelfilm
Western
Regie : John Ford

19
The Ox-Bow Incident     1943
Langspeelfilm
Drama, Western
75 minuten
Regie : William A. Wellman

20
It’s Everybody’s War     1942Documentaire
Regie : Will Price
Personage : Verteller (stem)

21
The Lady Eve     1941
Langspeelfilm
Komedie
94 minuten
Regie : Preston Sturges

22
The Grapes of Wrath     1940
Langspeelfilm
Drama
129 minuten
Regie : John Ford
Personage : Tom Joad

23
Lillian Russell     1940
Langspeelfilm
Biografie
127 minuten
Regie : Irving Cummings
Personage : Alexander Moore

24
Drums Along the Mohawk     1939
Langspeelfilm
Actie, Drama
103 minuten
Regie : John Ford

25
Young Mr. Lincoln     1939
Langspeelfilm
Drama
100 minuten
Regie : John Ford

26
Blockade     1938
Langspeelfilm
Drama, Romantiek
85 minuten
Regie : William Dieterle

27
Jezebel     1938
Langspeelfilm
Romantiek
Regie : William Wyler

28
Spawn of the North     1938
Langspeelfilm
Actie
110 minuten
Regie : Henry Hathaway
29 Jesse James     1938
Langspeelfilm
Western
Regie : Henry King

30
Advise and Consent
Langspeelfilm
Drama
139 minuten
Regie : Otto Preminger

31
I Dream Too Much (1935)
Regie : John Cromwell

32
Trail of the Lonesome Pine
Regie : Henry Hathaway